PALABRAS HAL-IBM EN EL DRAE
Escrita la novela 2001 Una odisea del espacio, alguien hizo observar a su autor,
Clarke, que el nombre del computador HAL (“Heurístico-ALgorítmico”), uno de los
protagonistas, estaba formado por las letras anteriores a IBM, preguntándole si
esto significaba que el ordenador iba “un paso por delante de IBM”. Según
Clarke se había tratado de una mera coincidencia.
En todo caso, esta afortunada coincidencia ha
sido aprovechado para definir un nuevo tipo de transformación lipista, la
HAL-IBM, consistente en sustituir cada vocal y/o consonante por la que se halla
alfabéticamente una serie de lugares más adelante o atrás. Veamos lo que
resulta con uno de los versos más conocidos de la lengua castellana al aplicar
la transformación en una de sus formas más sencillas, la de sustituir
únicamente las vocales por la siguiente, circularmente.
Cainten di an sebou qai an
doe
Ten pubri e mosiru istebe
Di anes hoirbes qai cugoe.
¿Hebre utru, intri so diceo,
mes pubri y trosti qai yu?
Y caendu el rustru vulvou
Hellu le rispaiste voindu
Qai obe utro sebou cugoindu
Les hujes qai il erruju.
Observemos que la transformación vocálica HAL-IBM conserva las rimas y la estructura silábica y composicional de la frase. Podríamos ir más allá estudiando las transformadas de vocales y/o consonantes, uno, dos,... lugares, obteniendo en cada caso infinidad de nuevas composiciones a partir de un texto dado.
Vamos a entretenernos con sólo un aspecto,
dejando al lector que prosiga esta línea investigadora. Hallaremos las
transformadas HAL-IBM de las palabras del DRAE que se encuentren en el mismo
DRAE, corriendo un solo lugar las vocales y las consonantes.
|
a/e |
|
ada/efe |
|
ahí/ejo |
|
al/em |
|
ál/em |
|
ala/eme |
|
Alá/eme |
|
alá/eme |
|
alo/emú |
|
ama/ene |
|
ami/eno |
|
ar/es |
|
ara/ese |
|
arbori/escuso |
|
as/et |
|
asa/ete |
|
asá/ete |
|
asesar/etites |
|
así/eto |
|
ay/ez |
|
b/c |
|
bambú/cenca |
|
bara/cese |
|
barí/ceso |
|
bazo/cebú |
|
berbí/cisco |
|
berma/cisne |
|
bi/co |
|
bici/codo |
|
biela/coime |
|
bina/cope |
|
bobo/cucú |
|
boe/cui |
|
bóer/cuis |
|
bona/cupé |
|
Bona/cupé |
|
borbor/cuscús |
|
box/cuy |
|
boy/cuz |
|
bu/ca |
|
bubi/caco |
|
buda/café |
|
búe/cai |
|
bué/cai |
|
bululú/camama |
|
burí/caso |
|
c/d |
|
ca/de |
|
cabe/deci |
|
caos/deut |
|
car/des |
|
cara/dese |
|
carca/desde |
|
cari/deso |
|
carita/desove |
|
caza/debe |
|
ce/dí |
|
cer/dis |
|
coy/duz |
|
cu/da |
|
cucú/dada |
|
cumarú/danesa |
|
cumba/dance |
|
d/f |
|
da/fe |
|
de/fi |
|
deci/fido |
|
derbi/fisco |
|
dí/fo |
|
di/fo |
|
do/fu |
|
dula/fame |
|
dura/fase |
|
e/i |
|
ecu/ida |
|
el/im |
|
él/im |
|
em/in |
|
emú/ina |
|
eser/itis |
|
f/g |
|
fa/ge |
|
fer/gis |
|
fufú/gaga |
|
g/h |
|
ge/hi |
|
giba/hoce |
|
gilí/homo |
|
gol/hum |
|
gona/hupe |
|
gua/hae |
|
h/j |
|
ha/je |
|
hada/jefe |
|
hala/jeme |
|
haza/jebe |
|
he/ji |
|
hema/jiné |
|
hi/jo |
|
hí/jo |
|
hu/ja |
|
i/o |
|
im/ón |
|
ir/os |
|
j/k |
|
ju/ka |
|
k/l |
|
ka/le |
|
kili/lomo |
|
l/m |
|
la/me |
|
lar/mes |
|
le/mi |
|
lela/mime |
|
leme/mini |
|
ley/miz |
|
lisa/mote |
|
lo/mu |
|
loa/mué |
|
lusa/mate |
|
m/n |
|
ma/ne |
|
mala/neme |
|
mama/nene |
|
mamá/nene |
|
me/ni |
|
mi/no |
|
mí/no |
|
mía/Noé |
|
mili/nomo |
|
moza/nube |
|
mu/na |
|
muta/nave |
|
n/p |
|
ñ/pe |
|
na/pece |
|
o/u |
|
orí/uso |
|
os/ut |
|
p/q |
|
poa/que |
|
q/r |
|
r/s |
|
raba/sece |
|
rabí/seco |
|
raer/seis |
|
rama/sene |
|
rana/sepe |
|
ranzal/sepe |
|
rasa/sete |
|
rasí/seto |
|
raza/sebe |
|
re/si |
|
reo/síu |
|
risa/sote |
|
ro/su |
|
robo/sucu |
|
rosa/sute |
|
rubí/saco |
|
rufa/sage |
|
rufo/sagú |
|
rumí/sano |
|
s/t |
|
sana/tepe |
|
sarí/teso |
|
saxo/teyú |
|
se/ti |
|
semi/tino |
|
sesí/tito |
|
si/to |
|
sí/to |
|
sicu/toda |
|
sin/top |
|
sira/tose |
|
sisal/tótem |
|
síu/toa |
|
so/tu |
|
sor/tus |
|
sora/tuse |
|
sosa/tute |
|
soso/tutú |
|
su/ta |
|
sub/tac |
|
sur/tas |
|
suso/tatú |
|
t/v |
|
ta/ve |
|
tasi/veto |
|
te/vi |
|
té/vi |
|
teca/vide |
|
ter/vis |
|
tero/visu |
|
tico/vodú |
|
toco/vudú |
|
tuca/vade |
|
tusa/vate |
|
u/a |
|
ubí/aco |
|
uda/afé |
|
uh/aj |
|
urú/asa |
|
urucú/asada |
|
uta/ave |
|
v/w |
|
w/x |
|
x/y |
|
xi/yo |
|
y/z |
|
yol/zum |
|
yuca/zade |
|
z/b |
|
za/be |
|
zar/bes |
|
zaza/bebe |
|
zeda/bife |
|
zumba/bance |
|
zura/base |
JMAiO,
may 02