Club Palindrómico
Internacional
International Palindrome Club

[75]
SEMAGAMES
es el órgano trimestral de Comunicación del CPI/IPC (Club Palindrómico
Internacional
/International Palindrome Club).
Josep M. Albaigès
Página web:www.albaiges.com
Jesús Lladó Parellada
email: JELLAPA@telefonica.net
Las cartas y colaboraciones se remitirán al editor, siempre que sea posble en diskette (ASCII o Word), o mecanografiadas en DIN A-4 con cintas de máquina en buen uso. Las fechas tope para su inclusión son los últimos días de los meses de febrero, mayo, agosto y noviembre. El boletín aparece dentro del mes siguiente.
Permitida
la reproducción de los escritos de este boletín, citando la procedencia. Los
trabajos publicados son propiedad de sus autores, pero las opiniones expresadas
sólo a ellos les incumben. Si no se manifiesta lo contrario, se presume la
aceptación de estas condiciones por lectores y autores.
Letters and articles should be sent in diskette
(ASCII or Word), or typed in DIN A-4 with good ribbons. Deadlines are the last
days of February, May, August and November. The bulletin appears into the
following month.
Reproduction is allowed, rapporting origin.
Works Publisher belong to their authors, and also expressed opinions. If no
contrarywise said, agreement with all conditions expressed on this page are
assumed.
![]()
![]()
4 COMENTARIOS DEL EDITOR
5 TROBADA PALINDRÒMICA D’OLOT
ENCUENTRO PALINDRÓMICO EN OLOT
Crónica a dos manos, por J. Lladó y J.J. Isern
8 SALUDOS Y DESCUBRIMIENTO
Por F. Sáenz Ridruejo
9 LA TROBADA I ALTRES
TEMES
Por F. Capdevila
10 PALÍNDROMS I
PUBLICITAT
De cómo aprovechar las marcas comerciales para crear
palíndromos, a cargo de X. Casacuberta y J. Lladó
P. Ruiz nos muestra un aspecto curioso de la
palindromía.
13 ETÍLICOS Y OLOTINOS
Nuevos ejemplos de X. Torres
14 PORQUÉ HACEMOS PALÍNDROMOS
Interesante artículo de I. de J. Sánchez sobre el
por qúe de nuestra afición y los
palindromistas mexicanos.
16 EL ANAGRAMA AMA EL GRANA – 1ª parte
Nueva aportación de Lamberto García del Cid sobre el
mundo de los anagramas
18 PALINDROMOEN KOPLAK
Colaboración en eusquera de M. Gimeno. Incluye
traducción de los palíndromos
19 LIBROS
DE PALÍNDROMOS
L’Alphabet des Aveux, de L. De Vilmorin, comentado por J. Lladó
21 CAL·LIGRAMA GEGANT
Elaborado totalmente con pangramas, para la inauguración del nuevo
Teatre Kursaal de Manresa. Por P. Ruiz
23 BIBLIOTECA
PALINDRÓMICA
Listado renovado de mi biblioteca. Por J. Lladó
25 NOVEDADES DE SYLVIA
Nueva entrega de silábicos de S. Tichauer
27 SELECCIÓ 23
Nueva selección de frases comentadas de J. Lladó
28 NUEVOS CONTACTOS
Interesante y fructífero contacto con R. Marinho,
representante de la palindromía en portugués
30 La
palindromía
como expresión de la simetría (Josep M. Albaigès)
32 Megapalíndromo español
34 RECTIFICACIONES
35 EL RINCÓN
DE LOS
F.
Sáenz Ridruejo
35 GALERÍA DE PALINDRÓMICOS/AS
Jean-Jacques LEBEL, artista
COMENTARIOS DEL EDITOR
Afortunadamente, la incorporación de Pere Ruiz al CPI propició un nuevo encuentro el año pasado en Súria. Tal fue el éxito de la propuesta, que Francesc Capdevila se ofreció para organizar un encuentro en Olot en 2007. Pues bien, ya lo hemos celebrado y el éxito ha sido rotundo. Como podreis ver en este número, el acontecimiento ha “derramado” mucha tinta. He considerado adecuado publicar las tres crónicas que se han escrito. A ver si esto anima a algunos más a participar en el próximo encuentro, que por cierto, a “sugerencia” de unos cuantos, se celebrará en Igualada.
Una de las muchas satisfacciones de estar al frente
de Semagames, es la de los nuevos contactos. Aficionados a los palíndromos, que
por distintos caminos llegan a comunicarse con la redacción, o viceversa.
Ultimamente han sido cuatro. Romulo Marinho (autor de un interesante libro),
Gustavo Silva, Ziro Roriz (¡!), procedentes de Brasil, y Óscar René Cruz de México.
Deseamos que sean unas largas y fructíferas colaboraciónes.
El
contacto renovado, es el del célebre palindromista y ajedrecista Willy de
Winter, mexicano de origen holandés, que fue socio de [S] durante muchos años.
De momento ya ha dado sus frutos. Como profesional de la traducción, aceptó mi
petición de traducir los pies de página del libro SYMMYS, del holandés Battus.
Magnífico material para publicar en la revista. Willy tenía la intención de
pasar por Barcelona en Julio, pero finalmente no podrá ser. Confiamos en que
sea el próximo año.
El proyecto sigue adelante. De entrada agradecemos la cantidad y calidad del material recibido. Estamos en la fase de selección. Posteriormente vendrá el darle estructura de libro y estudiar las posibilidades de edición. El proceso es lento pero estamos en ello. Se os informará puntualmente.
Desde que en [S-70] publiqué un listado de libros sobre palíndromos, mi biblioteca ha aumentado considerablemente. Todo gracias a Internet. De otro modo no habría sido posible. En este número va el listado renovado. Poco a poco iré comentando aquellos que me parezcan más interesantes.
No obstante, hay dos libros que no he podido conseguir. Son estos:
-
Tir, cet écrit, de Gérald Minkoff (MAMCO)
-
Diccionario de Palíndromas, de Hilario Franco Bastelo Ed. PonteAérea,
Compostela-Sacromonte, 1993)
Desde
aquí lanzo un S.O.S. Agraceré cualquier ayuda en este sentido.
DEBATE
PALINDRÓMICO
El debate sobre el DECÁLOGO DEL PALÍNDROMO CASI PERFECTO, impulsado por Pere Ruiz, ha llegado a su fin durante el mes de mayo. Con un total de once participantes, ha dado mucho de sí. Opiniones, acuerdos, discrepancias, forman un conjunto de ideas que se han ido intercambiando a través del correo electrónico. Desde aquí pedimos a Pere que nos elabore un resumen para publicar en el próximo número. Pero si alguien está interesado puede pedírselo personalmente (pereruiz@telefonica.net).
NÚMERO ESPECIAL
Hemos llegado al simbólico número 75. Creo que estamos en un buen momento. El 20 aniversario, la publicación de un libro, la incorporación de nuevos socios, los encuentros, el debate, etc... Todo esto merecía un especial con 10 páginas más de lo habitual. Veréis palíndromos, anagramas, pangramas, libros, las secciones clásicas, etc... ¡Que lo disfrutéis!
ENCUENTRO
PALINDRÓMICO EN OLOT
Jesús Lladó
El pasado 24 de Marzo celebramos el anunciado Encuentro Palindrómico en la ciudad de Olot, capital de La Garrotxa. Mi jornada empezó en Barcelona a las 8:00 h., Rambla de Catalunya 42, Hostal Neutral. Era el punto de cita con Sylvia Tichauer quien, desde Viña del Mar, había atravesado el continente suramericano y el charco para asistir al encuentro y pasar un mes en Europa.
Me esperaba, preparadísima, en la recepción
del hostal. Con un recibimiento cordial y dulce, me confesó que me imaginaba
más alto. También me contó sus peripecias en el aeropuerto para entrar en el
país un objeto de recuerdo. Enseguida iniciamos el viaje hacia Olot,
lógicamente lleno de charla sobre nuestras vidas y experiencias.
Según el plan previsto, llegamos al
párking del Volcà
Montsacopa donde encontramos a todos los
compañeros palindromistas. Saludos, café y algo sólido antes de emprender la
ascensión al volcán. A pesar de la lluvia que nos acompañó, pudimos disfrutar
de la visita al Montsacopa y un poco del paisaje que lo rodea.
A
continuación, nos dirigimos al centro de la ciudad, foto de grupo, y a Can
Trincheria, antigua casa señorial, para realizar la charla sobre palíndromos.
Fue una amena sesión, introducida por una disertación sobre la simetría a cargo
de Josep M. Albaigès y completada por Pere Ruiz y un servidor sobre diversos
aspectos de los palíndromos.


Finalizada la charla, dispuestos a
dirigirnos al restaurante La Moixina, un percance inesperado retrasó la marcha.
Dos intrépidos miembros del grupo, Josep M. Albaigès y Francesc Castanyer,
quedaron encerrados en Can Trincheria. Después de arduas gestiones logramos
sacarlos sanos y salvos.
El almuerzo, por cierto
excelente, fue introducido por un par de sorpresas palindrómicas. En el centro
de la mesa había un “azulejo” con la antigua y misteriosa inscripción
palindrómica SATOR AREPO TENET OPERA ROTAS.
Y al lado de cada cubierto, un fuet (salchichón) con una etiqueta que mostrava el siguiente palíndromo de Francesc Capdevila: OBTÉ, UFÀ, FUET BO (Obtiene, ufano, salchichón bueno). La sobremesa y la tertulia se alargaron hasta la seis. Todo amenizado por los palíndromos del decano Francesc Castanyer.
ADÉU, QUE TEU QUEDA
TIRA, MATA, MARIT
RAVEL, ES ELEVAR
ROC SÓC I COS, COR
En resumen, una fantástica e inolvidable
jornada llena de palíndromos y de buen humor, que tenía el aliciente añadido de
estar acompañados por la esforzada amiga Sylvia Tichauer (sufría una lesión en
un pie) de Chile. Desde aquí un fuerte abrazo.
La dirección de SEMAGAMES agradece profundamente a Francesc Capdevila la magnífica organización de un Encuentro que quedará para siempre en el
recuerdo de todos los participantes.
Reseña publicada en el BUTLLETÍ D’INFORMACIÓ LOCAL D’OLOT

Nuestro socio, el fiel jotajota, Joan-
“Costum català: a l’atac mut sóc”
(sábado de palíndromos en Olot)
JOAN JOSEP ISERN
(Traducción del texto original catalán
publicado el 30 de marzo en “Totxanes, totxos i maons”, el blog de Joan Josep
Isern)
_______________________________________________________________________
Frecuentar la compañía de personas
con talento es algo que tanto a mi mujer como a mí nos proporciona una
sensación de placer sumamente reconfortante. Y cuando, además, al talento le
acompaña la sencillez, la cordura y la amabilidad el placer aumenta hasta la
apoteosis. Esto es justamente lo que a ella y a mí nos ocurre cada vez que
participamos –en condición de silenciosos y admirados oyentes, que conste- en
los encuentros del CPI, el Club Palindrómico Internacional.
Tuve
la suerte de conectar con este grupo de ludópatas verbales a través del amigo
Màrius Serra que me habló de una revista dedicada a los palíndromos que acababa
de publicar su primer número. Era el mes de junio de 1987. Pronto hará veinte
años.
La
revista apareció sin título. O, mejor dicho, con una lista de posibles títulos
–todos palindrómicos, por supuesto- para que los primeros lectores diéramos
nuestra opinión y, efectivamente, a partir del número 2, fechado el enero de
1988, ya tuvo una cabecera definitiva: “Semagames”. Hace pocos días los
subscriptores hemos recibido el número 74.
Ya
expliqué en este mismo blog el encuentro de hace un año en Súria. Una
experiencia agradable y difícil de olvidar. En esta ocasión la ciudad elegida
ha sido Olot y el sábado pasado nos congregamos una veintena de afectados por
la locura de jugar con las palabras (“Sé
verla al revés”) y de ponerlas cabeza abajo. Entre los componentes del
grupo una presencia ilustre y singular: la de Sylvia Tichauer, una
palindromista chilena que cruzó el océano para no perderse la fiesta.
El
programa se abrió con una visita –abreviada por culpa de la lluvia- al volcán
Montsacopa y a continuación nos desplazamos a Can Trincheria, una preciosa
casa-museo del siglo XIX situada en pleno centro de la capital de la Garrotxa
donde los maestros Josep Maria Albaigès, Pere Ruiz y Jesús Lladó desarrollaron
una sesión divulgativa abierta al público bajo el título “Los palíndromos, o
jugar con las palabras”.
Después
llegó la hora de comer en un restaurante cercano a la Font Moixina. Todos los
asistentes nos encontramos junto a la servilleta un delicioso y tentador “fuet”
etiquetado, como no podía ser de otra manera, con otra frase capicúa: “Obté, ufà, fuet bo”.
Abro
ahora un apartado especial para el maestro y amigo Francesc Castanyer, con sus
espléndidos noventa y un años que se pueden contemplar en la fotografía que
ilustra esta nota mientras conversa con una muchachita muuuuy parecida, por
cierto, a la ministra italiana Emma Bonino. Quedamos emplazados para vernos muy
pronto ya que quiero enseñarle la colección de billetes capicúa de tranvía,
autobús y metro que heredé de mi abuelo y que continué mientras fue posible.
Vimos
a Castanyer sumamente atareado durante toda la comida escribiendo entre plato y
plato sobre un trozo de papel hasta que al final le pasó a Jesús Lladó,
director de “Semagames” y especialista en palíndromos musicales, el fruto de
sus cábalas: tres preciosos palíndromos elaborados “ad hoc” que podremos
paladear cuando recibamos el siguiente número de la revista.
De la
sesión, aparte de los buenos recuerdos y el compromiso de celebrar el próximo
encuentro el marzo de 2008 en Igualada, han quedado anotados en la libreta
Moleskine de la que nunca me separo unos cuantos palíndromos que me llamaron la
atención. Con uno de ellos –muy apropiado, por cierto, a los tiempos que corren-
he titulado esta nota; unas líneas más arriba me he referido al que acompañaba
el “fuet” y a continuación reseño unos cuantos más:
“El bé faig. I a feble”
“Se va?
Lleve llaves”
“O, narici di Cirano”
“Truca Déu? Queda curt”
“Cerco naps? Ospa! No crec”
“Ravel és elevar”
O la serie dedicada a la simpática localidad que nos
acogió:
“Obert Olot rebo”
“Seré
on, anit, olotina, no eres”
“Avala la nit olotina la lava”
“Núria, un erudit olotí duré nu a
Irún”
“Ara, Ramira, l’atònit oloti nota la
rima rara”
O, como remate, el curioso silábico: “Tejero es rojete”
Apa!
* * * * *
SALUDOS
Y DESCUBRIMIENTO
Fernando Sáenz
Estimado
consocio:
Mucho siento no poder acudir el próximo día 24 a Olot, máxime cuando no conozco esa ciudad ni su famoso volcán.
Ruego transmita a los reunidos mi saludo y aprovecho para comunicarles un pequeño descubrimiento histórico.
Dice la historia que Odoacro, el caudillo de los hunos, sucesor de Atila, fue asesinado. Lo que yo he descubierto es que fue condenado a la horca por un juez que era palindromista. Esta fue su sentencia:
A LA HORCA ODOACRO, HALA.
Un cordial saludo
LA TROBADA I ALTRES TEMES
Francesc Capdevila
Durant els darrers mesos, els temes palindròmics han tingut una major
presència en la meva vida i, entre el debat del decàleg i els preparatius de la
trobada l’hivern ha estat molt més alegre. El 24 de Març vaig poder conèixer la
Sylvia Tichauer, en Toni Guillamon i en Xavi Torres i retrobar tots els altres que ja coneixia.
Al matí el temps no va
acompanyar gaire. Ens vam perdre les vistes del Pirineu, tapat pels núvols, i
la pluja ens va fer fora del cràter del Montsacopa, principal fita de la
passejada. Els pocs que hi van entrar pogueren apreciar que és un espai
circular amb una simetria quasi perfecta. O sigui, un lloc ideal per
confeccionar algun palíndrom in situ.
La xerrada dels cracks va ser interessant
i amena i després, tan en el dinar com en la sobretaula, vam fruir d’un càlid
ambient palindròmic Gràcies per venir a
Olot.
- O - O - O - O -
En el S-70, parlant dels palíndroms amb ny, en
acabar l’escrit vaig cometre la frivolitat, indigna d’un palindromista com cal,
d’enunciar un fals axioma (Un palíndrom amb dos o més ny només es pot
construir per repetició). Va ser un afegit d’última hora, fet sense haver
reflexionat prou.
Durant el debat del decàleg, el
palíndrom de les meuques em feu adonar que si se’n podia fer un amb dues qu
també es podia fer amb dues o més ny. Cercant, en vaig trobar alguns,
com Ni giny, ni tiny ni gin, i posant els vells en una coctelera van
sortir coses com aquestes:
Avi atipa cony? No! Cony?
No capità Ivà.
Allà, cony! Neró rep.
Ara puny nu para, però reny no calla.
Poc després, a [S-74] en Xavi
Torres, amb un exemplar fantàstic de 4 ny, demolia l’axioma i em
convertia en un ecce homo. Perdoneu el joc de paraules. Incapaç d’arribar a un quatre
ny que tingués sentit, vaig tornar als senzills com:
Anava lluny nul·la, vana.
Laic, ara
Neró muny, nu, morena racial.
Curt, Sala
muny, nu, malastruc.
Després vaig
passar a les qu i dobles qu:
Alí fa
niu. Quina fila!
Ana, mai niu
quiet té Iu. Qui nia mana?
Neus, seu que
massa meuques suen.
A barrejar ny
i qu, en un palíndrom sense gaire sentit:
Aire, giny, noble Neus! Seu, que massa meuques
suen el bony nigerià.
I per acabar goso asseverar que un
palíndrom que contingui ny i qu només és possible si almenys el
nombre d’un dels dos dígrafs és parell.
PALÍNDROMS I PUBLICITAT
Xesco Casacuberta - Jesús Lladó
El
palindromista Xesco m’ha enviat palíndroms construïts de manera força
enginyosa amb marques de productes
comercials.






Curiosament, jo també tenia preparats
palíndroms fets a partir de marques comercials però, com podreu veure, difereixen
en què combino el text normal amb el logo de la marca. Aprofito l’avinentesa
per a mostrar-los. Espero que no haguem de pagar drets d’imatge, ja que no som
una publicació amb finalitat comercial.

SÍ,
L’OR TÉ
TÉ
PETROLIS
SI VE, LA TROPA PORTA ![]()
LLET
, TELL ! ERA
OT? SÍ, MARE.
![]()
POL, UN, DU
A
L’ HI DU
ALÀ.

SARA, TU NO DARÀS.
EL ALFABETO SEMÁFORO. Las
señales por medio de banderas manuales se utilizaron hace tiempo para fines
militares tanto en tierra como en el mar. Las 26 letras del alfabeto se
representan mediante las posiciones de las banderas. Algunas otras señales
indican el final de una palabra, la existencia de un error, etc.

Todo esto llevado al campo de los palíndromos
nos ofrece un delicioso juego gimnástico por parte del figurín dibujado. El
llamado Alfabeto Semáforo cuenta con varios símbolos perfectamente simétricos,
otros con sus correspondencias y algunos totalmente intocables palindrómicamente
hablando, por ser independientes:
De
esta forma nos encontramos con construcciones palindrómicas en las que la
simbología utilizada es simétrica y da lugar a palabras o frases de lo más
variado:


Podríamos
tener un nuevo Anagrama palindrómico para la formación política Esquerra
Republicana de Catalunya:

O
para un famoso actor norteamericano llamado Nicolás…

Este
sería el mejor guardia urbano para los conocidos autobuses de las Islas
Canarias que también son llamados así en otros lugares:

Un
nuevo cartel promocional para el comercio en general, de Oferta, Rebaja y…

O
simplemente algún palíndromo al uso en catalán UN CUÉ NU y otro políglota que
acaba con una dosis de felicidad NU, BÉ CAGUÉ CUA GEC FUN.

![]()
Pedru Rizo
Marzo 2006
pereruiz@telefonica.net
ETÍLICOS Y OLOTINOS
Xavi
Torres
Xavi
Torres, profesional del arte culinario, nos brinda una serie de palíndromos
dedicados a las bebidas alcohólicas
- PALÍNDROMOS ETÍLICOS -
- A VINO
CARO, HARO. POR AHORA, CON IVA.
- ¿OIR BOSÉ?, RARO
SOY. ARROJÉ MOJITO, BOTIJO MEJOR,
¡RAYOS! ORARÉ, SOBRIO.
- ANÍS, TERESA?, PASE RETSINA.
- ¿ORUJO LE METÉIS? ¡OZÚ!, O SEIS O NADA;
NO, SI ES OUZO: SIETE, ME LO JURÓ.
- ¿ÉTER, ALCOHOL, ¡OH!, O CLARETE?
-ELLA TE DESEABA. RON, GIN, OPORTO O CASSIS SACO?
-OTRO PON, IGNORABA ESE DETALLE.
-A TI, PERNOD-, REPETÍA MAITE. –PERDÓN...,
REPITA?.
- A MILA, LA COPA
LLENO. COMO TEMO SOÑAR, GIMLET (COCTEL MIGRAÑOSO), ME TOMO CON ELLA.
POCA LA LIMA.
- OTRO PONEOS, ACASO
EN OPORTO.
- A CASA, VA, CAVA SACA.
- ¡¡ARRIBA LA BIRRA!!
- YO, HERIDO, LE TOMO
COÑAC A TACAÑO. ¿CÓMO? TE LO DIRÉ
HOY.
- OÍ: “DEME RON, GINEBRA.... ”. BAR, BENIGNO REMEDIO.
- NOEMÍ SACIA LA SED.
ESA LAICA, SIMEÓN.
- EL BAR ES IMÁN, ANA, MISERABLE.
- NO ROGAR TE MOTIVÓ,
LO VI. TOMÉ TRAGO: RON.
- ¡AY!, ODISEO NO VA PEDO. ¿CÓMO LO SÉ?: IRENE, RÍE SOLO,
MOCO DE PAVO NO ES, IDO YA.
- EL CUBATA ME MATA. (BUCLE)
Xavi también dedica unos palíndromos al
encuentro de Olot.
PER AVALAR OLOT INÈDIT, RAÓ O ART. I DE NIT, OLOR A LAVA REP.
AVALA ROL: OLOT O FERMESA? SE’M REFOT,
OLOR A LAVA.
¿ES OLOT SEDE? VED,
ESTO LO SÉ.
ASÍ ES, OLOT ERA YA
RETO, LO SÉ, ISA.
ES NETO LOAR,
REITERA, MÁS AMARÉ TIERRA OLOTENSE.
Ignacio de Jesús Sánchez
Me imagino que más de alguno se habrá preguntado que nos mueve a hacer estos “primores verbales” como llama Miguel González Avelar a los palíndromos en su libro Palindromía. Una autobiografía del poeta jalisciense Jorge Orendáin, que curiosamente también gusta de éste arte, me dio una respuesta que se reforzó con la lectura de su poema “Coleccionista de sombras”. Cuenta Orendáin que de niño se subía a la azotea de su casa en busca de silencio y que cuando entre los ruidos cotidianos captaba el momento en el que se producía, experimentaba un gran júbilo. Esa misma alegría es la que sentimos al encontrar, dentro del caos de “motores, gritos, pitidos (y) afrenones” el orden del mundo con el perfecto equilibrio de nuestros hallazgos simétricos. Y atesoramos esas “perlas efímeras” como atinadamente las llama el también poeta y palindromista Otto-Raúl González, porque la sorpresa del descubrimiento se nos desvanece como los fuegos de artificio y como todos los adictos, ya que éste es un juego adictivo, necesitamos ir en busca de otro instante gozoso. Hoy Orendáin colecciona “sombras”, que no son sino reminiscencias placenteras de su infancia. Buen número de los grandes cultivadores del género en México también coleccionaban “sombras”. Todos eran exiliados o provincianos; cuenta el guatemalteco Augusto Monterroso en un capítulo de “Movimiento Perpetuo”, que en su casa de la Ciudad de México se reunía con sus compatriotas Oscar René Cruz y Carlos Illescas, junto con el nicaragüense Ernesto Mejía Sánchez, el venezolano Darío Lancini y los provincianos Juan José Arreola (jalisciense) y Rubén Bonifás Nuño (veracruzano) para hacer palíndromos. Todos habían dejado atrás ladrillos y árboles, como arrastraban en la capital esas “sombras” se reunían para convocarlas y compartirlas, unos con más fortuna que otros. Casos semejantes los encontramos en Willy de Winter y Miguel González Avelar destacados palindromistas también, el primero de origen holandés (la mayoría de los extranjeros mencionados se nacionalizaron mexicanos), amigo por cierto de Arreola quién le escribió un suculento prólogo para su libro “Picardía Palindrómica” y el segundo (ex ministro de educación), originario de Durango que vivía (o vive aún) en el Distrito Federal. Otro latinoamericano, el argentino Julio Cortázar (quien por cierto desembarcó en Barcelona en 1949 cuando fue a Europa. donde había vivido dos años en su infancia) en su cuento “Lejana”, que dijo haber escrito entre 47 y 50, dio a conocer algunos palíndromos. Dicha obra, como ustedes saben, apareció en “Bestiario”, publicado en 1951, y bien pudo haberlo escrito en 1949 en Paris, Francia. Recordemos también que vivió de los 4 a los 17 años en Banfield (pueblo cercano a la capital Argentina) y volvía a él aunque le traía recuerdos infelices como el asma, brazos rotos y sus primeros amores desesperados evocándolo en algunos cuentos según el mismo confesó: “porque aún hoy lo siento muy presente, muy vivo”.
El mismo Ramón Giné (catalán) afirmó que fue en México, después de leer un artículo periodístico del guatemalteco-mexicano Otto-Raul González, cuando decidió empezar a hacer palíndromos. Debió sentirse agobiado por la altura, la contaminación y el ir y venir de millones de gentes. Con los palíndromos y su doble lectura de ida y regreso se sintió liberado, como cuando transitaba por las calles apacibles de su pueblo.
Existe como hemos visto, una curiosa relación entre el desarraigo y la palindromía mexicana de la segunda mitad del siglo XX que no es, por lo visto, exclusiva de la región. Los que no han abandonado su tierra, como me imagino es el caso de Orendáin y los escritores contemporáneos de otras latitudes, manifiestan el mismo sentimiento de pérdida que urge recuperar (tranquilidad, armonía, paz, familia, hogar, amigos, etc.) muy semejante al que experimentaron los exiliados. Los palindromistas, “arquitectos de la palabra” nos llama el neurólogo José Dorazco Valdéz, cargamos como moluscos nuestro caracol para escuchar el eco de las cámaras clausuradas, tan llenas de sol y caricias de otros tiempos. Vamos como el salmón nadando contracorriente, el palíndromo es sin duda, el faro que nos salva del naufragio.
Para terminar, veamos el poema aludido que se reproduce, gracias a la generosidad de su autor el poeta y palindromista tapatío Jorge Orendáin:
Coleccionista de sombras.
A don José, el de Todos los Nombres.
LOS COLECCIONISTAS ANDAN POR LA VIDA
En su intento constante de ordenar el mundo.
Los hay que gustan de hojas de árboles,
estampillas postales, llaveros, monedas,
jarrones antigüos, pelos de gato, miniaturas,
cartas nunca enviadas, corcholatas con futbolistas,
rosarios, piedras de río, alas de mosca.
Ellos andan por todos los rincones de la ciudad.
Se les mira conversar con extraños,
forman asociaciones para discutir, mostrar,
intercambiar y presumirse sus cosas, entendibles
solo para el mundo que han construido.
El coleccionista es un desesperado
en busca de algo que siempre le falta;
siente que si no lo encuentra
el mundo se dispersará
y todo volverá al principio.
Todos deberíamos ser coleccionistas
no importa el objeto, si es de este mundo
o del otro.
Yo elijo desde este momento
coleccionar sombras de árboles.
Las guardaré en la memoria todos los días.
Si alguien piensa derribar uno
hábleme con urgencia. Estaré puntual
para recoger su sombra.
Prometo sembrarla en otro árbol,
darle un pájaro, una raíz
y agua de lluvia que algún poeta me regale.
Lamberto García del Cid
El anagrama es figura ludolingüística que consiste en
formar, con las mismas letras de una palabra, otra palabra, preferentemente de
signo opuesto. Esta traslación o re‑composición de letras es válido tanto
para palabras aisladas como para frases enteras. Los siguientes ejemplos
sencillos permitirán entender mejor el artificio:
PIET MONDRIAN = I PAINT MODERN
RENAULT = NEUTRAL
ANAGRAMS = ARS MAGNA
EVANGELISTS = EVIL’S AGENTS
VIOLENCE = NICE LOVE
THE DAILY TELEGRAPH = I HELP THE GREAT LADY
El anagrama es un recurso que se ha prodigado en la literatura. Era utilizado, por ejemplo, en cierta poesía amorosa para ocultar la identidad de nombres propios (Belisa / Isabel), y también servía para firmar escritos disfrazando la identidad del escritor. Ejemplo de escritores que anagramizaron sus nombres con este propósito:
LOPE
DE VEGA CARPIO = GABRIEL PADECOPEO
MARIANO
DE LARRA = RAMÓN DE ARRIALA
VLADIMIR NABOKOV = VIVIAN DARKBLOOM
(Lo utilizó el escritor en su obra Lolita como nombre de un coautor)
Pero escritores hay, o escritoras, como Marguerite Yourcenar, que publicaron y fueron conocidas por el anagrama de su apellido, pues Yourcenar surge de anagramizar su apellido real: Crayencour. Y Paul Verlaine utilizó un seudónimo que era anagrama de su nombre: el Pauvre Lelian. Sin olvidarnos de François Rabelais, que en su Pantagruel utiliza el anagrama de su nombre para bautizar al personaje Alcofribas Nasier. Nasier es también el nombre de un gigante del cantar de gesta Gallfrry.
Antonio Magliabechi, un florentino del siglo XVII, fue un cazador de libros tan persistente y tenaz, que la gente le llamaba “glotón de libros”. En su forma latinizada, Antonius Magliabechlus, su nombre circuló anagramizado como como Is unus bibliotheca magna (Él es en sí mismo una gran biblioteca).
En España tenemos el caso del Doctor Thebussem, seudónimo utilizado por el escritor y polígrafo español Mariano Pardo de Figueroa (1828-1918), formado por el anagrama de la palabra “embustes”, germanizado con la adición de la letra h. Con propósito más lúdico, Enrique Vila-Matas anagramizó su nombre en un relato de su libro Suicidios ejemplares. Un anagrama, todo hay que decirlo, algo tenebroso.
E.
VILA MATAS = SATAM ALIVE
Otro escritor, Samuel Butler, utilizó este artificio para poner título a una obra suya: EREWHON, anagrama de NOWHERE. Y efectivamente, la narración transcurre en un lugar imaginario o utópico.
Por último, mencionar que el escritor polaco Stalislaw Ignazy Witkiewicz, escribía bajo su anagrama Witkacy.
Para aquellos que quieran iniciarse en los secretos de esta práctica ludolingüística, se aconseja comenzar por el propio nombre. Por ejemplo, yo me pregunté: ¿cuántos anagramas pueden sacarse de mi nombre? Tomé papel y lápiz (también pueden utilizarse fichas del Scrabble) y comencé a formar combinaciones. Al final saqué estos pocos anagramas:
LAMBERTO = BROTE MAL = EL TROMBA
= ALERT MOB
(Por cierto, que todos son heterogramas, pues no se repite ninguna palabra)
Para hacerlo más complicado, lo intenté con mi nombre y dos apellidos, y finalmente logré crear una frase donde mi nombre y apellidos se mezclaban con su anagrama en comunión perversa:
LAMBERTO
EL TROMBA DICE GARCÍA DEL CID DARÍA LGC
El anagrama tiene muchas utilidades y a veces posee el misterioso poder de descubrir secretos cuando lo aplicamos a actividades como la política. Veamos por qué:
ZAPATERO
= PAZ Y ARTE
JOSÉ AZNAR
= RAZA É JONS
DON MARIANO RAJOY = RONDÓ JOYA MARINA
ROLDÁN
= LADRÓN
Y no sólo sirve para la política patria, en la esfera internacional también ha dado sus frutos, como este magnífico:
Aplicado a escritores, tenemos que anagramizando el
nombre del autor catalán Josep Pla, nos sale:
JOSEP PLA
= P PA
LEJOS = PEP’S
OJAL = JOSÉ
AL PP
Pero el escritor que más juego ha dado a la hora de anagramizar su nombre
es sin duda William Shakespeare:
WILLIAM SHAKESPEARE = HIS PRAISE WE ALL MAKE
WILLIAM SHAKESPEARE = I ASK ME, HAS WILL A
PEER?
WILLIAM SHAKESPEARE = HE’S LIKE A LAMP, I SWEAR
palindromoen koplak
Markos Gimeno Vesga
Hauxe
da, ongi etorri
palindromo
festa
aurrekook
errua?
atzekook
ezta!
Autore
berotua
lapitza
da ezpata
autore
erotua
atara
zarata!
Karratutarrak
dira
egungo
izurrite
euren
zirkuluetan
etika
dakite
Ortografi
akastun
zer
daki ta zer ez
hurrengo
kapikuak
Zeutako katuez?
Ogia
igo dio
simetriak
hala
ta
badakar ogiak
ai,
gorakada bat
Idazten
ari dena
nekatzen
da nekez
letra-saldan
barrena
zer
ezaba, zer ez
Bideari
bira bi
bero
bedi hainbat
bueltan
betor beterik
ta
bare erabat
Traducción:
Esta es, bienvenid@s/ la fiesta palindrómica/ ¿la
culpa es de los de delante?/ de los de detrás tampoco.
Autor entusiasmado/ el lápiz es la espada/ autor enloquecido/ ¡saca ruido!
Los Cuadradeños son/
la plaga de hoy/ en sus círculos/ saben ética.
Con falta de ortografía/ ¿qué sabe y qué no/ el
siguiente capicúa/ sobre los gatos de Zeuta?
Subir el pan
dice/ así la simetría/ y ya trae el pan/ ay, una subida.
Quien escribe/ difícilmente se cansa/ dentro de
la sopa de letras/ qué borrar, qué no.
Dos vueltas al camino/ que se excite algun@/ que
vuelva llen@/ y completamente calmad@.
LIBROS DE PALÍNDROMOS
- V
Jesús Lladó
L’Alphabet des Aveux, de Louise de Vilmorin y Jean hugo
LE PROMENEUR, París
Nos encontramos ante un libro fantástico, según mi
opinión. No es un libro exclusivamente de palíndromos; solamente contiene un
capítulo dedicado a ellos. Se trata de una extraordinaria muestra de juegos con
las palabras, del amor por las palabras.
En [S-60], dediqué un artículo a su autora, Louise Lévesque, conocida por Louise de Vilmorin (1902-1969). Hacía una aproximación biográfica y presentaba a cinco de sus palíndromos, sin saber que formaban parte de los doce reunidos en un capítulo de L’Alphabet des Aveux.
La aliteración, el caligrama, el palíndromo, la holorime, la charada y el rébus, forman este conjunto de juegos que dan muestra del virtuosismo de la autora. Todo acompañado por las preciosas ilustraciones de Jean Hugo.
En primer
lugar, lógicamente, expongo los palíndromos del capítulo ‘Douze palindromes’.
Luego algunos ejemplos de los otros artificios para que tengais una idea del
libro.
Lune de ma dame d’été L’ami
naturel?
Été de ma dame de nul Le
rut animal
L’âme sure ruse mal. Suce
ses écus
Ève, leste lia l’ail et se lève Eh! Ça va la vache?
Et il a élu, menu, un émule alité Nini me fête féminin
À l’étape épate-la Ta
bête te bat
Émile lit: « Égaré, paré d’un
i
salamalec, ce Lama-là, si un
dérape. Rage-t-il élimé? »
Rue:
Verte fenêtre
Verte nef
Et rêveur
Siete ejemplos componen el
capítulo dedicado a los caligramas. He elegido el siguiente tanto por su
belleza poètica como plàstica:

 sa fenêtre la perverse
Qui porte un peignoir de surah
Envoya son amant en Perse
Acheter un chien angora.
Et c’est
pour patienter, peut-être,
Mais ce
n’est pas pour l’air du soir
Qu’elle se tient à sa fenêtre
Remarcable tambien el apartado titulado
‘Fantasies’, del cual me ha gustado la siguiente relación fonética entre las
sílabas y las notas musicales.
L’adoré dos raide aussi, La
do ré do ré do si
L’ami
dort hélas ici. La
mi do ré la si si
Récit d’eau Ré
si do
Récit las Ré
si la
Fado Fa
do
L’âme, île amie, La mi la mi
S’y mire
effarée. Si
mi ré fa ré
Para terminar, una curiosidad más. Se la
considera la precursora del lenguaje usado en los SMS de telefonía móvil.
Veamos un ejemplo.
J’ai assez cédé, aimé, obéi, G AC
CD ME OBI
Et double vécu et rêvé et fui E WQ
REV FUI
Ogive et émaux et miel et mer OJVMO MIL MR
Abbaye,
abbaye ABI
ABI
Hélène
aima et fit grec et la chair et l’été. LN
MA FY LHR
LET

Où sont les amants?

Desprès d’una encertada
rehabilitació, el teatre Kursaal de Manresa novament obre les seves portes i es
configura com l’equipament escènic més important de la comarca catalana del
Bages. L’edifici i primer teatre Gran Kursaal data de l’any 1927, però es va
tancar en patir la decadència de la cultura provocada amb la crisi econòmica
dels 80. finalment, gràcies a un projecte amb ampli suport ciutadà i l’empenta
del programadors del teatre manresà El Galliner, el Kursaal va ser
reinaugurat el passat 20 de febrer de 2007.

El que no podíem imaginar en un
acte d’aquest tipus és el que ha acabat
succeint a la cultural Manresa del S. XXI. I és que el Sr. Dedéu Rifà Picas,
homenàs que val per tres, doncs es tracta del pseudoacrònim de Toni Romero i
Dedéu, Ramon Riu i Rifà i Marc Antoni Malagarriga i Picas, és l’autor de la
genial idea d’instal·lar una catifa de 10 metres de diàmetre al pati d’accés al
teatre. I aquesta és l’excusa perfecta per la creació d’un cal·ligrama gegant i
estampar-lo a la mateixa. La seva exposició ha estat present al pati entre els
dies 20 i 25 de febrer.
S’ha escollit una suggerent
imatge relacionada amb el teatre i s’ha farcit amb 254 pangrames, d’autors
diversos, que han passat pel filtre d’una internàutica màquina ventadora de
pangrames. Entre ells hi havia un de japonès, un altre com a homenatge al poeta
Josep Palau i Fabre i com no podia ser d’altra manera, sis pangrames referents
al Quixot, de la meva pròpia collita. Total, una gran imatge construïda lletra
a lletra al llarg de 400 metres d’espiral i amb 16.007 caràcters multicolor.
Visualment molt agraït, el
cal·ligrama tenia tres nivells diferents de lectura: trepitjant la catifa
directament es llegia còmodament, amb possibilitats de marejar-se per les
voltes, enfilats al terrat del primer pis del teatre ja es feia evident la
imatge i encara es llegia el text, i des de l’àtic de l’edifici gaudíem del
cromatisme d’un bonic retrat.
La màquina
ventadora del pangrames els accepta o rebutja i els classifica acuradament a
través d’uns nivells de puresa i en funció d’una normativa flexible però
precisa. Es poden construir dos tipus de frases pangramàtiques:
Català26 i Català28.
El joc Català28, amb 5 vocals i
23 consonants i el Català26 igual però amb la [k] i la [w] forasteres,
suprimides. El pangrama té una valoració inicial de 9 punts i d’aquí se li
resten les impureses. Per cada repetició d’una vocal: -0,1 punt, cada repetició
d’una consonant: -1 punt, manca de l’apòstrof o del dígraf [ny]: -0,1 punt. A
més, cada caràcter de diferencia amb la mida del pangrama perfecte, (26 i 28
caràcters), es penalitza amb -0,1 punt.
Val a dir que es van ventar
frases del tipus: VOCALITZEU: B, Ç, D, F, G... Per sort el desè punt per
valorar els pangrames depenia d’un criteri humà. Ja saben que el principal
mèrit del pangrama està en construir, amb totes les lletres de l’alfabet una
frase com més curta millor. Ací tenim alguns dels bons exemplars:
L’ESTRANY HUG FOZ, PÀL·LID
XIQUET, BÉ CLAMA VENJANÇA. (40). Joan C. P.
ONZE MESOS L’ANY, JO GASTAVA
PEL CAP BAIX 1.000 KWH DE LLUM, QUE ÉS FORÇA... (51). Strangler.
EXKENYÀ ZIMBABWÈS FUIG DE
POLICIA QUE JA HA VIST ÇA, A RAL·LI. (47). MagMÀ.
HOME CAWBOY, GAY ENZE, OKUPA
JAÇ VOLADÍS QUE TÉ FIL·LOXERA. (46). Marc Antoni Malagarriga i Picas.
QUE HE VIST FORÇA ENGINY:
DEIXA’M JA KIWIS PÀL·LIDS AL ZOO A BCN. (48). Maria.
KEVIN, QUIN FEIX DE CAÇADORS DE
MOTS AMB ZEL, PEL JUNY A WASHINGTON! (53). Jms.

Quant al tema quixotesc de la
meva proposta, els pangrames van ser els següents:
ZAS, CONY! QUIXOT, L’HOM GERD,
FAL·LAÇ JUP, BAVA. (33).
QUIXOT DROGAVA BÉ. JUP FAL·LAÇ
CONY, L’HOM, ZAS! (34).
BAVA D’HOM, JUGA QUIXOT, PREC
SENY, ZEL FAL·LAÇ. (34).
JA QUIXOT FUGAÇ VACIL·LA, POBRE
DANY, L’HAM, ZAS! (35).
QUIXOTS, JUNY. FEM VIL·LA CAPAÇ
D’HABIL ZÍNGAR. (35).
VIL·LA JAÇ, FA SENY PEL QUIXOT
BROC D’HUMÀ ZIGOT. (36).
A verbalia.com, el
Màrius Serra s’ha fet ressò de tota aquesta iniciativa verbívora i ha donat
suport amb la creació del Fòrum pangramaaaaaaa. Moltes felicitats als
autors!
BIBLIOTECA PALINDRÒMICA
Jesús Lladó
Desde que publiqué en [S-70] el primer listado de libros sobre palíndromos, hace poco más de un año, mi biblioteca ha aumentado considerablemente. Todo gracias a las posibilidades de búsqueda y adquisición que proporciona Internet.
Antes de exponer el listado renovado y aumentado, solamente recordar que incluye distintos tipos de libros: los que tratan exclusivamente de palíndromos, los que contienen algun capítulo sobre ellos y los que los mencionan, con inclusión de algunos ejemplos; también hay trabajos publicados por el propio autor.
TÍTULO
|
AUTOR
|
EDITOR
|
IDIOMA
|
|
1551 Palindromes - World's Largest Treasury |
|
National Library Publications |
Inglés |
|
28 + 1 Palíndromos
Patafísicos |
Juan David Giraldo |
Inst. de Est. Patafísicos La
Candelaria |
Castellano |
|
a l’inrevés del dret – introducció
a la palindromologia |
Varis |
Escola Horitzó |
Catalán |
|
A PALINDROME IS A PAL INDEED |
|
Floating Island Publications |
Inglés |
|
A torre da derrota |
Gonzalo Navaza |
Edicións Xerais de Galicia |
Gallego |
|
Accavallavacca |
Stefano Bartezzaghi |
Bompiani |
Italiano |
|
Anagrammi e giochi di parole |
F. Adami – R. Lorenzoni |
Mondadori |
Italiano |
|
Antología de maravillas y
curiosidades, rarezas y misterios |
Noel Clarasó |
Acervo |
Castellano |
|
Atlas de littérature
potentielle |
Oulipo |
Gallimard |
Francés |
|
Au bonheur des mots |
Claude Gagnière |
Éditions Robert Laffont |
Francés |
|
Dizionario dei Giochi con le
parole |
Giampaolo Dossena |
Garzanti Editore |
Italiano |
|
E poi Martina lavava
l'anitra miope |
Marco Buratti |
Liberlibri |
Italiano |
|
El hijo de Gutenberg |
Borja Delclaux |
Lengua de Trapo |
Castellano |
|
Els jocs d'esperit |
Rossend Serra i Pagès |
La Veu Comarcal |
Catalán |
|
Enigmística popular |
Valeri Serra i Boldú |
Barcelona Políglota |
Catalán |
|
Esfuerzos del ingenio
literario |
León María Carbonero |
Sucesores de Rivadeneyra |
Castellano |
|
Fascinant Simetria |
C. Alsina - J.M. Fortuny |
Fundació Caixa de Pensions |
Catalán |
|
FRASES CAPICUA |
Cristòfor Martí Adell |
Miquel A. Salvatella S.A. |
Catalán |
|
From a to Zotamorf, the dictionary of palindromes |
Stephen J. Chism |
|
Inglés |
|
Gleanings for the curious |
C.C. Bombaugh |
J.B. Lippincott Co. |
Inglés |
|
Go hang a salami! I’m a lasagna
hog! |
Jon Agee |
Farrar-Straus-Giroux |
Inglés |
|
Gödel, Escher, Bach: an eternal Golden Braid |
Hofstadter, Douglas R. |
Basic Books, Inc., Publishers |
Inglés |
|
Guide des jeux d'esprit |
Jacques Bens |
Éditions Albin Michel |
Francés |
|
Histoire des énigmes |
Marcel Bernasconi |
PUF (que sais-je?) |
Francés |
|
I Love Me, Vol. 1: S. Wordrow's Palindrome Encyclopedia |
Michael Donner |
Algonquin Books |
Inglés |
|
If I had a Hi-Fi |
William Irvine |
Laurel Book |
Inglés |
|
INVERSIONS |
Scott Kim |
W.H. Freeman and Company |
Inglés |
|
Jeux de lettres - Jeux
d'esprit |
Michel Laclos |
Les Nouvelles Éditions Marabout |
Francés |
|
Juegos y enigmas en otros
mundos |
Martin Gardner |
GEDISA Editorial |
Castellano |
|
Karcino |
Juan Filloy |
El cuenco de plata |
Castellano |
|
La Bibliothèque Oulipienne -
Volume 2 |
Oulipo |
Éditions Ramsay |
Francés |
|
La letra E |
Augusto Monterroso |
Alianza Tres |
Castellano |
|
La littérature potentielle |
Oulipo |
Gallimard |
Francés |
|
La roca coral |
Carlos López |
Editorial Praxis |
Castellano |
|
L'Alphabet des Aveux |
Louise de Vilmorin |
LE PROMENEUR |
Francés |
|
Language on vacation |
Dmitri A. Borgmann |
Scribners |
Inglés |
|
Le palindrome - Cahiers du
Refuge |
varios |
Centre International de
Poésie |
Francés |
|
Les jeux des mots |
Pierre Guiraud |
PUF (que sais-je?) |
Francés |
|
LID OFF A DAFFODIL |
John Pool |
Holt, Rinehart and Winston |
Inglés |
|
MAD AMADEUS SUED A MADAM |
Allan Miller |
David R. Godine |
Inglés |
|
Madam I’m Adam |
William Irvine |
Charles Scribner’s Sons |
Inglés |
|
Manual d’enigmística |
Màrius Serra |
Columna |
Catalán |
|
Màquines per a escriure |
Víctor Sunyol |
Eumo Editorial |
Catalán |
|
Minificciones
palindromáticas |
Óscar René Cruz |
Publicaciones Cruz O.S.A. |
Castellano |
|
Mots croisés palindromiques |
Jacques Antel |
Jean Jacques Pauvert |
Francés |
|
Mots Janus |
C. Chaplot |
Charles Mendel Éditeur |
Francés |
|
Movimiento perpetuo |
Augusto Monterroso |
Editorial Anagrama |
Castellano |
|
Música encreuada |
David Puertas |
Clivis Publicacions |
Catalán |
|
Naves se van |
Carlos López |
Editorial Praxis |
Castellano |
|
Nou cuaderno dels palíndroms |
Antoni Llull |
Antoni Llull |
Catalán |
|
Nueva Picardía Palindrómica |
Willy de Winter |
Zubillaga Artes Gráficas |
Castellano |
|
OH CELLO VOLL ECHO |
Herbert Pfeiffer |
INSEL |
Alemán |
|
Oír a Darío |
Darío Lancini |
Monte Ávila Editores |
Castellano |
|
Palindromagia |
Otto-Raul Gonzalez |
PRELASA |
Castellano |
|
Palindromes and Anagrams |
Howard W. Bergerson |
|
Inglés |
|
Palindromes en folie |
Gérard Durand |
Les Dossiers d’Aquitanie |
Francés |
|
Palindromia |
Miguel González Avelar |
Grijalbo |
Castellano |
|
Palindromía y otros versos
igualmente extravagantes |
Miguel González Avelar |
Miguel Angel Porrua |
Castellano |
|
Palíndromo -Total |
Óscar René Cruz |
Publicaciones Cruz O.S.A. |
Castellano |
|
Palíndromon |
Josefet Fuentes |
Josefet Fuentes |
Castellano |
|
Palíndromos |
Juan David Giraldo |
Villegas Editores |
Castellano |
|
Palíndromos |
Óscar René Cruz |
Publicaciones Cruz O.S.A. |
Castellano |
|
Palíndromos - Juguemos con
las letras |
Óscar René Cruz |
Publicaciones Cruz O.S.A. |
Castellano |
|
Picardía Palindrómica |
Willy de Winter |
Edit. Domés, México |
Castellano |
|
Pour tout l’or des mots |
Claude Gagnière |
Éditions Robert Laffont |
Francés |
|
Rats live on no evil star |
J. and M. Kuhn |
Verest House Publishers |
Inglés |
|
Satire Veritas – A palindrome containing 58795 letters |
David L. Stephens |
|
Inglés |
|
SYMMYS |
Battus |
E.M. Querido |
Holandés |
|
Texto provisorio para un
libro de palíndromos |
Carlos Nafarrate (Dr. Sever) |
Carlos Nafarrate (Dr. Sever) |
Castellano |
|
The Literary Life & Other Curiosities |
Robert Hendrickson |
Penguin Books |
Inglés |
|
The |
Tony Augarde |
|
Inglés |
|
The Palindromicon |
Jeff Grant |
|
Inglés |
|
The Paradox Box |
Julian Rothenstein |
Shambala Publications |
Inglés |
|
Too hot to hoot |
Marvin Terban |
Clarion Books |
Inglés |
|
Tot el que sempre has volgut
saber sobre Catalunya |
Família Fernández |
Empúries |
Catalán |
|
TUCANO NA CUT? |
Rômulo Marinho |
L.G.E. Editora |
Portugés |
|
Verbàlia |
Màrius Serra |
Empúries |
Catalán |
|
Wende-Köpfe |
Herbert Pfeiffer |
Insel Verlag |
Alemán |
|
What’s in a name? |
Paul Dickison |
Merriam-Webster |
Inglés |
|
Wordplay |
John Langdon |
Harcourt Brace Jovanovich |
Inglés |
|
Words at Play |
O.V. Michaelsen |
Sterling Publishing Co., Inc. |
Inglés |

Guillem Guifré
NOVEDADES DE SYLVIA
Sylvia Tichuer
La
especialidad de Sylvia son los silábicos. Después del feliz encuentro en Olot,
nos envía sus últimos descubrimientos. Su corta estancia en el país ha
producido palíndromos con el nombre de dos poblaciones, Besalú y Bescanó.
ATILA: QUE MÁS DA SI DA MÁS QUE LA TÍA.
BÉSALO, QUE LOPE, ATÓNITO, APELÓ QUE LO SABE.
BIEN QUE REZAGO. ¡QUE SEXO! SÉ QUE GOZARÉ, ¡QUÉ BIEN!
COMA CHAMACO.
DAMA, MI SALOMÉ SALIÓ VALIOSA, MELOSA, MIMADA.
DEPILO ¡QUÉ SERVICIAL! VI SER QUE LO PIDE.
DOY GOCE: LUNA LLENA LUCE, GODOY.
DOY LOTE, TODITO TE LO DOY.
EL TRASTÉVERE VERÉ, VETE TRAS ÉL.
ES ARTE CHATEAR? ES.
ES ARTE SESTEAR? ES.
ES QUE SÉ QUE ES. ¿QUÉ SE? QUE ES.
ESCOGÍ LOTEAR: ARTE LÓGICO ES.
ESCOGÍ MATEAR: ARTE MÁGICO ES.
LA RACIÓN LA COMÍ: ¿DE QUÉ QUISO QUIQUE? DE MI COLACIÓN
RALA.
LA MEDICIÓN, DÍMELA.
LADEA: SORTEAR ES ARTE, SOR ADELA.
LE SANARÁ SI RANA SALE.
LOS TAPÉ: LOS SOSTIENE TIESOS LOS PÉTALOS.
LUZ DE MI SER: AL SER MIDE LUZ.
MÁS ARDE BESALÚ: LULÚ SABE DE ARMAS.
MÁS LE CONVENZO, VEN CON LEMAS.
NOTA CITA PACO: SI AL GALENO MORATÍN RAMO NO LEGA, AL SICÓPATA CITA. ¿NO?
NOTA QUÉ COSA: ¿POSA PAULA LA PAUTA? PAULA LA PAUSA POSA
COQUETA. ¿NO?
NO CABES EN BESCANÓ.
PAZ: RATEAR ES ARTE RAPAZ.
ROQUE LO DICE: NO CEDÍ LOQUERO.
SE LO COLOCARON Y RONCA LOCO, LO SÉ.
SI ATACA LAS NATILLAS, TINA LAS CATA ASÍ.
SIMÓN, SI GALEANO NO ALEGA, SIMÓN SÍ.
SOY QUIEN BESA, SI SOY QUIEN SOY. ¡SI! ¿SABE QUIEN SOY?
SOCIO DI: SEVERO MORO VE SEDICIOSO.
SOTO: COSTEAR ES ARTE COSTOSO.
SOY YO LAMA? MALAYO SOY.
TABÚ: DETRÁS MIENTE ENRIQUE, MALQUERIENTE, MIENTRAS DEBUTA.
TAL VI: ES NORA: SU CLAUSURA NO ES VITAL.
TE DEN SEDANTE, TE DAN SEDENTE.
TASCA RECIENTE CIEN RECATAS.
VELA QUE DA LA VEDA CADA VELADA QUE LAVE.
VETEAR ES ARTE, ¿VE?
VINO Y DIO: MENOS MAL QUE
MALVIVÍ: VIVÍ MAL. ¿QUÉ MAL NOS MEDIÓ Y NO VI?
VITAMINA, VIETNAMITA, VI.
YO CASÉ A LA DAMA QUE BAJABA QUEMADA: LA ASÉ, CAYÓ

Puente románico de Besalú
SELECCIÓ
23
Jesús Lladó
Selecció comentada sobre temes variats.
- Aviat començaran arreu les
festes d’estiu, Festes Majors. Un element habitual és el de les fires on es
rifen multitud d’objectes variats i inútils.
A IRUN,
A LA FIRA, LA NINA RIFA, LA NÚRIA.
- No és que tingui afició al fet
militar. Més aviat al contrari. Però
la paraula tropa és llaminera per palindromejar.
APORTA LA LLEI, ELL, A LA TROPA. APORTA-LA A IRÚN, NÚRIA, LA TROPA.
AI, LA TROPA FA POR, TALIA. A VAPOR, TROPA VA.
APORTA LA LLET, TELL, A LA TROPA. APORTA LA PAU TU. APA, LA TROPA!
- Sona el telèfon:
ISIDRE VERDI?
SÍ ....
- Fa poc s’ha celebrat la famosa Copa Amèrica, a València. Però els
protagonistes dels meus palíndroms s’han equivocat de competició. Era navegació a vela!
Què hi farem!
ACÍ REMA A POC A POC A LA COPA, COPA AMÈRICA.
ACÍ REMA, OR FA, L'AFROAMERICÀ. (malgrat tot,
aquest ha triomfat)
- Un bon
venedor sempre s’agraeix.
ARA, SOLEMNE, VEN MELÓ, SARA.
- Un acabarà amb un problema greu de salut, i l’altre que s’ho faci mirar.
BEU CAFÈ, DEFECA, BEU CAFÈ, DEFECA, BEU CAFÈ,
DEFECA, BEU .....
SI TÉ
CAFÈ, DEFECA TE. SÍ?
- Malauradament a molts llocs del planeta.
NEN I DONA JA NO DINEN.
- Res com ser elegant:
ROLF, AL TRAU DU ART, FLOR.
- Qui diu que les artistes no ho tenen fàcil?
LA PUTA VIDA, DIVA, TU, PAL.
- Al pobre ramader el reprimeixen. I si està enamorat?
RE D'AMAR LA VACA MACA. VAL, RAMADER?
- Els
poetes no hi surten gaire ben parats.
ALLÀ FA VERSOS? RE, VA. FALLA.
SEM: SA NO, EL POETA. FA RIMA, MIRA, FA TE O PLEONASMES.
ADA, RIMA-LA. SE LI VEU QUE VIL ÉS A LA MIRADA.
- En música, les qüestions de tonalitat són
fonamentals
ARA DIU QUI DARÀ - LA NOTA TONAL.
EN MI, HIMNE? - EN FA, DAFNE.
- N’hi ha de poc conscienciats sobre el medi
ambient.
ALLÍ
CONTAMINA? ANIMA'T: NOCILLA.
LA
CONTAMINA TOT ANIMAT. NO CAL.
- Un que va cremat i l’altre que s’avorreix.
NO FA L'AMOR, ROMÀ, LA FON. NOTO TEDI DE TOT. ON?
- Sembla mentida pel que es pot
arribar a discutir!
I LOLA T'ACUSA PER RE. PA SUCAT A L'OLI!
- Per acabar, unes
consideracions.
SENÉN: SE L'ACUSA. FA SUC A LES NENES.
UN TAL PLA, ACUSA: SUCA AL PLAT, NU.
EL BO, DE TOT TÉ DOBLE.
* * * * * *
NUEVOS
CONTACTOS
Romulo Marinho
Palindromista de Brasil
La
búsqueda de libros de palíndromos me llevó a contactar con varios
palindromistas brasileños. Romulo Marinho, Gustavo Silva y Ziro Roriz. De todos
ellos iré publicando su obra. Empezamos con R. Marinho, autor del libro “Tucano
na cut”. Su eficaz y amable respuesta hizo que a los pocos días tuviera en casa
su interesante libro. Transcribo su primera respuesta en la que adjuntaba una
muestra de su obra.
Prezado Jesús:
vamos dispensar as cerimônias. Já vai de saída um palíndromo em homenagem
ao seu nome: SUS É JESUS! É muito conhecido no Brasil. SUS em português é uma
exclamação que quer dizer "ânimo!", "força!", etc. Não sei
se em espanhol existe a palavra. Como o humor também faz parte da minha
vida, não posso deixar de registrar que, durante a Semana Santa, receber
um e-mail de Jesús é por demais gratificante. Mormente, quando trata de palíndromo,
arte a qual, nos últimos vinte anos, tenho dedicado muitas horas do meu
lazer. Terei o maior prazer de enviar para você meu livro "TUCANO NA
CUT, dispensando, claro, o pagamento, pois sua revista se dedica à
cultura e isso pra mim já é o bastante. Estou preparando uma nova edição,
revisada e aumentada. Mande-me seu endereço postal. Sou diretor do Sindicato de
Escritores de Brasília - DF. Quero receber, em troca, se possível,
nem que eu tenha de pagar as despesas postais, exemplares de sua revista. Ela
é semanal ou mensal? Suponho, pelo nome, que seja semanal, não? Se for
semanal, mande-as, num só pacote, mensalmente. Com prazer, também, darei minha
colaboração. Sou autor do maior palíndromo do idioma português, cujo texto
estou encaminhando com esta mensagem, e outras criações de minha
autoria mais admiradas. Você está autorizado a publicá-las. A arte
palindrômica, no Brasil, depois do lançamento do meu livro, modéstia à
parte, tornou-se razoavelmente popular. Tenho dado muitas entrevistas a periódicos
e TVs sobre o tema e recebido muitas mensagens de novos interessados sobre o
assunto, fato que me deixa muito feliz. Se você quiser saber mais a meu
respeito basta acessar o site www.usinadeletras.com.br e fazer a
pesquisa tendo como base meu nome completo: RÕMULO TEIXEIRA MARINHO. Lá
está registrado todo meu curriculum vitae. Receba meu fraternal abraço.
RÔMULO MARINHO
OS MAIORES PALÍNDROMOS DO
IDIOMA PORTUGUÊS, DE AUTORIA DE RÔMULO MARINHO
ESTRATÉGIA MILITAR
O GAL. LENO ROCA, À PORTA DA CIDADE,
A PORTADOR RELATA FATAL ERRO DA TROPA
E DÁ DICA DA TROPA A CORONEL LAGO (83 letras).
PALÍNDROMO DA ZORRA
(ou,
ENQUANTO ISSO EM LESBOS)
REVIVER É VIVER
A DIVA, A VIVA, A LEDA DOMA.
ADIA A DAMA AMOR AO VIVO,
O VIVO AROMA.
AMADA AÍDA, À MODA DELA, AVIVA A VIDA.
REVI: VER É VIVER. (31 palavras -102 letras).
(Palíndromo que deu origem ao PALÍNDROMO DA ZORRA
"AMOR AO VIVO O VIVO AROMA".
PALÍNDROMO DO AMOR TOTAL
ÁVIDO?
AMÁ-LA NA TABA, NO TOCO DA CASA,
NO MURO NO PAÇO, NA POÇA,
NA MACA, NA LIVRE SALA,
SERVI-LA NA CAMA,
NA COPA, NO CAPÔ, NO RUMO,
NA SACA DO COTO, NA BATA, NA LAMA...
Ó DIVA!
(Palíndromo que deu origem ao "Palíndromo do
Amor Total".
PALÍNDROMO DO AMOR.
¿ÁVIDO?
AMÁ-LA NA CAMA,
NA MACA, NA LAMA. Ó DIVA!)
COISAS, BICHOS E GENTE.
A MALA NA CAMA E A CAMA NA CASA; A BOLA NO SACO E O
GALO NA PRAÇA; O DEDO NO LAÇO E A GOTA NO CAPÔ DO CABO DO TOCO; A SETA DO SACO
É TOMO DA TRAÇA; AMADA DA TABA E O MICO DO CIPÓ; O SACO DE TROCO É TOPO DO
TETO; O CEBO DA RUA, A DROGA NA GRAMA; O DEMO DA MOÇA À PORTA DA CASA; A CARA
DO TIM É MITO DA RAÇA; A SACA DA TROPA; A COMA DO MEDO AMARGA NA GORDA; AURA DO
BECO; O TETO DO POTE; O CORTE DO CASO; O PICO DO CIMO E A BATA DA DAMA;A CARTA
DO MOTE; O CASO DA TESA; O COTÓ DO BACO DO PACO NA TOGA E O CALO NO DEDO;
A CARPA NO LAGO E O CASO NA LOBA; A SACA NA MACA E A MACA NA LAMA. (415 LETRAS - 149 PALAVRAS)
(Palíndromo que deu origem a “bichos, coisas e gente”.
La palindromía como expresión de la
simetría
(Resumen de la charla en la Trobada
Palindròmica de Olot, día 24.03.07)
La palindromía es la propiedad de una palabra o frase para
poder ser leída en orden directo o inverso. Es una expresión formal poco
conocida y valorada; de hecho, el común de la población sólo entra en contacto
con ella cuando sabe de coleccionistas de capicúas o sonríe ante palabras o
frases como anilina o Dábale arroz a la zorra el abad.
Es innegable la tendencia estética del ser humano hacia la simetría. Ésta fue entendida por los griegos como belleza a través del equilibrio, y la misma palabra sugiere una balanza, estructura simétrica por excelencia cuando está compensada. La búsqueda natural de la balanza por su equilibrio refleja la fuerte tendencia natural hacia el “equilibrio simétrico”, representada por antonomasia por el propio cuerpo humano con su simetría según un plano vertical, que condiciona la tendencia a duplicar órganos humanos, externos e internos, cuando por la razón que sea éstos se hallan situados periféricamente.
Un buen ejemplo de la universalidad de la tendencia natural a la simetría es la aparición de ciertas estructuras, como la casi perfecta simetría hexagonal en los copos de nieve. El ejemplo es particularmente interesante, porque del análisis físico de este fenómeno se deduce que es debido a la actuación de fuerzas de la naturaleza actuando en un espacio muy reducido, por lo que las circunstancias externas limitadoras (presión, temperatura, iluminación, posición geométrica del entorno) varían en él muy poco. Esto nos da la clave del “caldo de cultivo” adecuado para el surgimiento de la simetría: la tranquilidad, la paz, la igualdad de términos, siempre favorables a la aparición de conformaciones naturalmente bellas.
|
|
|
Diferentes ejemplares de estructuras
cristalinas presentes en los copos de nieve. |
La simetría del cuerpo del hombre se extiende a toda creación suya. No sólo las máquinas tienden a ser simétricas, sino que en ella son potenciados los elementos impares, situándolos en su centro o de forma poco destacada en uno de sus extremos. La tendencia exagerada a este tipo de organización se convierte a menudo en centralismo, del que tenemos tantos ejemplos en el campo político que es innecesario insistir sobre sus nocivos efectos. Destaquemos que el “caldo de cultivo” de ese centralismo es siempre un poder excesivo, concentrado, que perjudica unos grupos en beneficio de los que lo detentan.
Por el contrario, una búsqueda sana de la simetría, sin ulteriores planeamientos asociados al ejercicio del poder, tenderá no sólo al mantenimiento, sino a su creación por otros caminos cuando no es posible por vía geométrica. En ocasiones duplicará elementos por motivos puramente estéticos: la doble torre en la iglesia, los múltiples minaretes en las mezquitas, son claros ejemplos. Cuando no es posible esa simultaneidad espacial, se acudirá a la alternancia: los hombres abrochan de derecha a izquierda, las mujeres lo hacen de izquierda a derecha, el aparcamiento en las calles se hace una quincena por un lado y la otra por el otro. La Ley, cuya máxima expresión de búsqueda de simetría es la fórmula democrática “un hombre, un voto”, puede compensar al menos parcialmente los efectos de ciertas disimetrías naturales o sociales mediante disposiciones adecuadas, desde el establecimiento de cámaras territoriales que corrijan la disimetría en algunos territorios o poblaciones hasta las leyes compensadoras de la desigualdad sexual (permisos de maternidad disfrutados por los hombres, etc.).
Incluso, por vía meramente estética, es posible concebir estructuras “especulares”, que inviertan las habituales, y que son incorporadas a nuestro mundo como una forma de equilibración, siquiera simbólica. Una estructura tan típicamente asimétrica temporalmente como es un reloj (pues necesita señalar una hora, puntual en un instante dado) tiende a retener jirones de esa conformación simétrica no sólo en su geometría, sino en los anuncios, en los que las agujas se sitúan marcando las 10:10, o incluso con la fabricación de relojes “inversos”, con el giro de las agujas al revés, propios para ser vistos a través de espejos, como el rótulo invertido que lucen las ambulancias.
Uno de los primeros campos en los que se refleja la simetría palindrómica es el numérico.
Su expresión da lugar a la aparición da lugar a curiosas estructuras, como por ejemplo éstas:
11 * 181 = 1991 = 181
* 11
5141(10) = 1415(16).
252 = 2002(5) = (14)(14)(17)
= (12)(12)(20) = 99(27) =77(35) = 66(41) =
44(62) = 33(83)
585 = 1.001.001.001(2)
= 1.111(8) = (15)(15)(38) = (13)(13)(44) = 99(64)
616 = 434(12)
= (22)(22)(27) = (14)(14)(43) = (11)(11)(55)
=88(76) = 77(87)
666 = 22.122(4)
= 3(12)3(13) = 1(16)1(19) = (18)(18)(36) = 99(73)
el número 1.234.321 y similares responden a descomposiciones del tipo 112∙1012 = 11112. Crean estos diseños numéricos:
121 ´ (1 + 2 + 1) = 222
12.321 ´ (1 + 2 + 3 + 2 + 1) = 3332
1.234.321 ´ (1 + 2 + 3 + 4 + 3 + 2 + 1) = 44442
Los números palindrómicos comparten con los primos una curiosa propiedad: escasean cada vez más, de forma exponencial, a medida que el número crece. Tratándose de los de dos cifras o tres, entre 10 y 99 el 10 % de los números son palindómicos (11, 22, …99, 101, 111,…999), pero entre los de cuatro o cinco, sólo el 1 % responden a esa disposición, y la proporción sigue disminuyendo al crecer el número. Justo la misma ley que preside la aparición de números primos.
Por ello es inmediato relacionar ambos conjuntos, buscando
la aparición de números primos palindrómicos. Se ha demostrado que existen
infinitos números que reúnen ambas propiedades, y el mayor conocido es 1[5651
ceros]4661664[5651 ceros]1. Fue descubierto por Harvey Dubner en 1991.
Donde actúa preferentemente la tendencia a la simetría es en el carácter simbólico de ciertos números, analizados gemátricamente. Por ejemplo:
515. Compuesto, 5∙103. Según el Talmud, es la distancia en años de la Tierra al Cielo, pues Ezequiel dice que “el pie (de los ángeles) es recto” (1,7), y el gemátrico de ‘recto’, IShRH = 515. También es el gemátrico de parthenos, ‘virgen’. El enigmático verso 515 en La Divina Comedia[1] ha dado lugar a muchas conjeturas: DXV podría significar Domini Xristi Vicaiur, en alusión a un papa, o DUX, en alusión a un capitán o emperador. ¡Modernamente, corresponde a Adolph Hitler![2] Pero el resto del análisis gemátrico actual echa por tierra esas hipótesis: 515 es el número de personajes como Atenágoras, el patriota cubano José Martí, el novelista Romain Rolland, el empresario Carles Ferrer… ¡y también de Jesús!, de “Sotero”, esto es, ‘salvador’, y ¡de Mater Christi!
666. Quizá sea el número más cargado de simbolismos en la Biblia. Aunque es citado fugazmente en Esd 2,18 como el número de hijos de Adoniqam, su fama arranca de la cita en el Apocalipsis de san Juan (13,13): “...Aquí hay sabiduría. El que tenga entendimiento cuente el número de un hombre y su número es el seiscientos sesenta y seis" (cxs’).”
De aquí los intentos
cristianos subsiguientes para relacionar el 666 con una “bestia”, entendida en
su sentido maléfico. Ireneo, principal detractor de los gnósticos, pensó en
Titán, teitan = 666, y en una palabra
genérica, “el latino”, lateinos,
adoptada siglos más tarde con entusiasmo por los exegetas protestantes, que
retomaron el tema buscando asignar el odioso significado al Papa, cabeza
visible de la “iglesia corrupta”. Su ingenio produjo frases como:
·
hê latinê basileia, ‘el reino latino’ = 666
·
ekklêsia italika, ‘iglesia italiana’: = 666
·
Theos eimi
epi gaiês, ‘soy Dios en la Tierra’ (epíteto del papa): = 666
La propia Iglesia romana entró en el juego, desviando, claro
está, el apelativo hacia otros campos, como:
·
Maomatis,
‘Mahoma’: = 666
· Nerôn Kaesar, ‘el César Nerón’: = 1332 = 2 ´ 666
·
Luteranos,
‘luterano’ =
666
Modernamente no ha cesado el afán de identificar el número
con otros personajes poderosos y más o menos perversos. Así, aun forzando algo
el griego, es ho Stalein, ‘Stalin’ =
666. Y numerando las letras en forma A = 100, B = 101, C = 102, etc., también
resulta Hitler = 666. Pese a ello
Wierius estableció, en su cómputo infernal, el número de legiones en 6666.
888. De carga simbólica cabalística, representando a Jesús, Iêsous, en oposición al 666, símbolo de
la Bestia. Aparece en numerosas relaciones metrológicas y cabalísticas. Es también
el gemátrico de “Los doce apóstoles”.
Es casi obvio que un número cualquiera siempre puede descomponerse en suma de números palindrómicos. Podemos llamar “orden palindrómico” al número de sumandos que se requieren como mínimo para reconstruir el número. Por ejemplo, el orden palindrómico de 910 es 2, pues 910 = 888 + 22.
Los
palíndromos 323 y 878 forman la mejor aproximación del número e, base de los logaritmos neperianos,
mediante una fracción formada con números de tres cifras: 878/323 = 2,718266…
(valor con 7 cifras: 2,7182818…). Quitando el último dígito de cada número nos
queda 87/32 = 2,71875…, la mejor aproximación con números de 2 cifras.
Si sumamos a un número su reflejado especular obtenemos a menudo un palíndromo. De no ser así, podemos reiterar la operación las veces que haga falta. V. gr:
87 + 78 = 165
165 + 561 = 726
726 + 627 = 1353
1353 + 3531 = 4884
Procediendo así, siempre llegamos a un palíndromo… salvo para el 196 (y naturalmente sus derivados), que ha rehusado siempre “capicuarse” tras millones de operaciones de este tipo. Queda como cuestión abierta si finalmente con ellas va a alcanzarse un palíndromo o no.
JMAiO, BCN, mar 07
Megapalíndromo español
http://www.carbajo.net/varios/pal.html
Junio 2007
Transcribo sendas cartas de los socios Sylvia Tichauer y Juan Sanabria para deshacer los errores publicados en [S-74].
Apreciado Jesús:
Anoche estaba hojeando el S-74 y me di cuenta de dos errores
en la página 17, donde publicaste unos palíndromos míos. El palíndromo:
ANA, GOLOSINA SOLO ANI GANA., debería decir
ANA, GOLOSINA ANI SOLO GANA.
El otro, que dice:
ADA, BOBA, ALABABA LA BABA ABOBADA., debería decir
ADA, BOBA, ALABABA BABA, LA ABOBADA.
Disculpa que te aviso sólo ahora. Recién me percaté anoche. Espero que no sea
tarde.
Un abrazo,
Sylvia
* * * *
Estimado sr. Albaigès:
…………………….
Por último, y sin pretender ser pedante, quisiera hacerle notar algún error que aparece en el boletín no. 74 (marzo 07), en la transcripción de mi colaboracíón en él:
Yo cuando escribo en castellano para lectores de fuera del País Vasco escribo eusquera, algo que por lo general, en el resto de las ocasiones lo expreso como euskera.
Si escribo en vasco pongo euskara. En cualquier caso, y a lo que iba, no la acentúo nunca, tal como aparece en la revista (éusquera).
En euskera no hay tilde, por tanto Neron es así, sin acento gráfico.
En el último palíndromo que me reproducen se pude leer cranian (?) en lugar de eraman, que era lo que yo había escrito, con lo cual ni hay palíndromo, ni tiene sentido la frase.
El libro del que doy noticia es Hitza azti, y no Hi iza azti, que es como en el boletín figura.
Nada más. Quedo esperando sus noticias.
Hasta otra.
Juanan
Sanabria

Descubra el palíndromo secreto
Una colaboración
de Fernando Sáenz Ridruejo
Número 141
Como
preveía que Soto iba a fracasar di orden de contratar un fotógrafo para que
quedara constancia de su fracaso
_
_ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _, _ _ _ _
_ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _
Número 142
La muchacha gallega quería
dar un premio al alumno. Le dije que, en mi opinión, no se lo merecía pues
tenía aspecto de poco trabajador
_ _ _ _ _ _ _ _ _ _,
_ _ _ _ _ _, _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _
![Cuadro de texto: Solución a los problemas de [S-74]
Número 139
SOMALÍA BAILA MÁS, AMALIA ¿BAILAMOS?
Número 140
SOMALÍA BEBE ¿BAILAMOS?](S75-web_archivos/image066.gif)

[1] Beatriz dice que vendrá un tiempo “nel quale un cinquecento diece e cinque, / messo di Dio, anciderà la fuira / con quel gigante che con lei delinque” (‘en el cual un 515, / enviado por Dios, matará a la ladrona / y al gigante que con ella delinque’).
[2] Una interpretación que no vacilamos en considerar bufonesca: el llamado “triángulo pitagórico”, relacionado con la divina proporción, tiene ángulos de 108º, 36º y 36º. Estos valores, invertidos, son 801º, 63º, 63º, cuya suma es 927º. La relación entre este número y 180º (suma de los ángulos de cualquier triángulo) es 5,15, con lo que este valor sería “el módulo de transformación entre la grosería del 927 a la perfección del 180”.